Ekspozimi afatgjatë ndaj ndotjes së ajrit mund të rrisë ndjeshëm rrezikun për zhvillimin e disa formave të rënda të demencës dhe sëmundjeve neurodegjenerative, sipas një studimi të ri të publikuar në revistën shkencore JAMA Network Open.
Studimi, i udhëhequr nga studiues të Universitetit Shëndetësor të Floridës, analizoi lidhjen mes ekspozimit ndaj grimcave të imëta ndotëse dhe dioksidit të azotit me zhvillimin e demencës me trupa Lewy dhe demencës së lidhur me sëmundjen e Parkinsonit.
Sipas studiuesve, grimcat e imëta ndotëse krijohen kryesisht nga proceset e djegies, trafiku, transporti detar dhe përdorimi i lëndëve djegëse fosile, ndërsa dioksidi i azotit është një gaz toksik që prodhohet gjithashtu nga djegia e karburanteve.
“Njerëzit ekspozohen ndaj këtyre ndotësve pothuajse çdo ditë”, tha Dimitry S. Davydow, profesor në Institutin Norman Fixel për Sëmundjet Neurologjike në Florida.
Studimi përfshiu të dhënat e më shumë se 2.1 milionë personave në Danimarkë, të moshës 65 deri në 95 vjeç. Studiuesit analizuan rastet e diagnostikuara me demencë me trupa Lewy dhe demencë të lidhur me Parkinsonin, duke i krahasuar me persona të tjerë të së njëjtës moshë dhe gjinie.
Përmes adresave të banimit, regjistrave kombëtarë dhe të dhënave të sistemit shëndetësor, ekspertët vlerësuan nivelin e ekspozimit ndaj ndotjes së ajrit gjatë 10 viteve para diagnostikimit.
Rezultatet treguan se edhe rritjet e vogla të ekspozimit ndaj ndotjes lidhen me një rrezik më të lartë për zhvillimin e këtyre sëmundjeve. Sipas studimit, rreziku për demencën me trupa Lewy ishte pothuajse katër herë më i lartë, ndërsa rreziku për demencën e lidhur me Parkinsonin më shumë se dyfishohej.
Studiuesit zbuluan gjithashtu se dioksidi i azotit lidhej me një rritje të rrezikut, edhe pse ndikimi i tij ishte më i ulët krahasuar me grimcat e imëta ndotëse.
Ekspertët shpjegojnë se këta ndotës janë aq të vegjël sa mund të depërtojnë thellë në mushkëri, të kalojnë në qarkullimin e gjakut dhe më pas të arrijnë në tru duke kaluar barrierën gjak-tru. Aty, ato mund të shkaktojnë inflamacion dhe procese të tjera që lidhen me dëmtimin neurologjik.
Studimi thekson se, megjithëse nuk provohet drejtpërdrejt shkak-pasoja, ekziston një lidhje e qartë mes ndotjes së ajrit dhe rritjes së rrezikut për këto forma të demencës.
“Është një hap i rëndësishëm për të kuptuar se si faktorët mjedisorë mund të ndikojnë në zhvillimin e sëmundjeve neurodegjenerative”, u shpreh Gregory Pontone.
Sipas studiuesve, gjetjet mund të ndihmojnë në kuptimin më të mirë të rolit që ndotja e ajrit luan në dëmtimin e trurit dhe në zhvillimin e sëmundjeve që lidhen me proteinën alfa-sinukleinë, e cila është e lidhur ngushtë me Parkinsonin dhe demencën me trupa Lewy.